Duurzaam beleggen betekent dat je bij het kiezen van beleggingen niet alleen naar rendement en risico kijkt, maar ook naar de gevolgen voor mens, milieu en maatschappij. Je kunt bijvoorbeeld bedrijven met bepaalde activiteiten uitsluiten, kiezen voor een duurzaam fonds of beleggen in projecten met een concreet duurzaam doel.

Wat duurzaam is, ligt niet voor iedereen vast. Een fonds kan bijvoorbeeld rekening houden met klimaatverandering en toch aandelen in een oliebedrijf bezitten. De aanpak en de beleggingen van een fonds bepalen daarom of het bij jouw keuzes past.

Wat betekent duurzaam beleggen?

Bij duurzaam beleggen gebruik je duurzaamheidscriteria naast financiële criteria. Vaak kom je daarbij de afkorting ESG tegen. Die staat voor milieu, maatschappij en goed bestuur:

• Milieu: bijvoorbeeld de uitstoot van broeikasgassen, het gebruik van grondstoffen en de gevolgen voor de natuur.
• Maatschappij: bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden, mensenrechten en de veiligheid van producten.
• Goed bestuur: bijvoorbeeld eerlijk bestuur en het voorkomen van fraude, corruptie en belangenverstrengeling.

Een fonds kan deze punten op verschillende manieren meewegen. Een hoge ESG-score betekent ook niet automatisch dat een bedrijf een positieve bijdrage aan de wereld levert. Zo’n score kan vooral iets zeggen over hoe goed een bedrijf omgaat met duurzaamheidsrisico’s. De betekenis verschilt per beoordelaar.

Welke vormen van duurzaam beleggen zijn er?

Een fondsbeheerder kan meerdere manieren combineren. Dit zijn de bekendste:

• Uitsluiten: de beheerder belegt niet in bedrijven die bepaalde producten maken of activiteiten uitvoeren, zoals tabak, controversiële wapens of fossiele brandstoffen. De precieze grenzen verschillen per fonds.
• Positieve selectie: de beheerder kiest bedrijven die volgens zijn criteria relatief goed presteren op duurzaamheid. Bij een aanpak die best-in-class heet, worden bedrijven binnen dezelfde sector met elkaar vergeleken.
• Themabeleggen: je belegt in een bepaald onderwerp, zoals schone energie. Je geld komt dan vaak terecht bij een kleinere groep bedrijven of projecten.
• Impactbeleggen: een fonds of project streeft naast financieel rendement een concreet positief effect na. Denk aan het opwekken van duurzame energie. De beheerder hoort uit te leggen hoe dat effect wordt gevolgd en gemeten.
• Actief aandeelhouderschap: een beheerder gaat in gesprek met bedrijven en stemt op aandeelhoudersvergaderingen om verandering te stimuleren.

Een keuze voor de beste bedrijven binnen een sector kan betekenen dat een fonds toch in vervuilende sectoren belegt. Vind je dat niet wenselijk, dan past een fonds met duidelijke uitsluitingen mogelijk beter bij je. Let ook op eventuele omzetgrenzen: een fonds kan een activiteit beperken zonder haar helemaal uit te sluiten.

Een duurzaam fonds of een duurzame ETF kiezen

Met een beleggingsfonds leg je geld samen met andere beleggers in. Een ETF is een fonds dat op de beurs wordt verhandeld en vaak een index volgt. Er zijn duurzame ETF’s die bedrijven selecteren of uitsluiten op basis van de regels van die index.

Een brede duurzame ETF kan een praktische keuze zijn als je zelf geen losse bedrijven wilt beoordelen. Maar twee ETF’s met het woord duurzaam in de naam kunnen heel andere beleggingen bevatten. Bekijk daarom niet alleen de naam, maar ook:

• welke index het fonds volgt en hoe die bedrijven selecteert;
• welke bedrijven en activiteiten zijn uitgesloten;
• de grootste beleggingen van het fonds;
• de kosten van het fonds en eventuele kosten bij je aanbieder;
• hoe breed het fonds is gespreid over landen, sectoren en bedrijven.

Een thematisch fonds voor bijvoorbeeld schone energie heeft een duidelijker focus dan een breed fonds. Daar staat tegenover dat je afhankelijker bent van ontwikkelingen binnen dat thema. Een fonds met een duurzame naam is dus niet vanzelf de breedste of veiligste keuze.

Zo vergelijk je duurzaamheidsclaims

Een groen blad op de website of een naam met “sustainable” vertelt weinig over wat een fonds daadwerkelijk doet. Het prospectus en de duurzaamheidsinformatie van de fondsbeheerder geven meer inzicht in de regels en de beleggingen.

Bij Europese fondsen kom je vaak verwijzingen naar artikel 8 en artikel 9 van de SFDR tegen. Dat zijn regels voor informatie over duurzaamheid:

• Artikel 8: het fonds promoot ecologische of sociale kenmerken, of allebei.
• Artikel 9: het fonds heeft een duurzame beleggingsdoelstelling.

Deze aanduidingen maken het makkelijker om informatie te vergelijken, maar ze zijn geen keurmerk dat garandeert dat een fonds aan jouw persoonlijke normen voldoet. Ook binnen dezelfde categorie kunnen fondsen verschillende keuzes maken.

Zoek bij een fonds met een impactdoel naar concrete uitleg: wat wil de beheerder bereiken, hoe meet hij dat en wat rapporteert hij over de resultaten? Bij actief aandeelhouderschap is het nuttig om te zien waarover de beheerder stemt en wat hij doet als gesprekken met een bedrijf niets opleveren. Blijven zulke antwoorden vaag, dan is een duurzaamheidsclaim lastiger te beoordelen.

Rendement en risico van duurzaam beleggen

Duurzaam beleggen kan rendement opleveren, maar dat is niet gegarandeerd. De waarde van je beleggingen kan dalen en je kunt geld verliezen. Een duurzaam fonds doet het niet vanzelf beter of slechter dan een vergelijkbaar fonds zonder duurzaamheidsbeleid.

Het resultaat hangt onder meer af van de bedrijven in het fonds, de kosten en de ontwikkelingen op de beurs. Als een duurzaam fonds bepaalde sectoren uitsluit, kan het in een periode waarin die sectoren goed presteren achterblijven. In een andere periode kan die keuze juist gunstig uitpakken.

Duurzaamheidscriteria kunnen helpen om risico’s mee te wegen, zoals milieuschade of slechte arbeidsomstandigheden. Ze nemen die risico’s niet volledig weg. Een fonds kan een probleem missen of later ontdekken dat een bedrijf zijn beleid onvoldoende naleeft.

Een ander aandachtspunt is spreiding. Hoe meer bedrijven of sectoren je uitsluit, hoe kleiner je keuze kan worden. Vooral een fonds dat zich op één duurzaam thema richt, kan daardoor sterker schommelen dan een breed gespreid fonds.

Je belegging kan ook invloed hebben zonder dat die invloed precies aan jouw inleg is toe te schrijven. Koop je bestaande aandelen op de beurs, dan gaat je geld meestal naar de verkoper van die aandelen en niet rechtstreeks naar het bedrijf. Een fonds kan wel invloed proberen uit te oefenen via gesprekken en stemrecht.

Beginnen met duurzaam beleggen in vier stappen

1. Bepaal je grenzen en doelen. Schrijf op welke activiteiten je niet wilt steunen en welke onderwerpen je juist belangrijk vindt, zoals mensenrechten of klimaat.
2. Kies een aanpak. Wil je zelf fondsen selecteren of besteed je de keuzes liever uit aan een vermogensbeheerder? Bij zelf kiezen bepaal je zelf welke fondsen je koopt. Bij beheer maakt de beheerder keuzes binnen het afgesproken beleid.
3. Vergelijk de inhoud en kosten. Lees de selectie- en uitsluitingsregels en bekijk de grootste beleggingen. Vergelijk ook de fonds- en beheerkosten, want die gaan ten koste van je opbrengst.
4. Volg of de belegging blijft passen. Een fonds kan zijn beleid of samenstelling aanpassen. Kijk daarom periodiek of de beleggingen en duurzaamheidsregels nog aansluiten bij je voorkeuren.

Geld dat je op korte termijn nodig hebt, is meestal minder geschikt om te beleggen. De waarde kan juist dalen op het moment dat je het geld wilt opnemen.

Veelgestelde vragen over duurzaam beleggen

Wat zijn de beste duurzame beleggingsfondsen?

Er is geen fonds dat voor iedereen het beste is. De keuze hangt af van je duurzaamheidswensen, de spreiding, de kosten en het risico dat je wilt nemen. Een fonds zonder fossiele bedrijven kan bijvoorbeeld beter bij je passen dan een fonds dat alleen de best presterende bedrijven binnen die sector selecteert.

Is groen beleggen hetzelfde als duurzaam beleggen?

Nee. Duurzaam beleggen is een brede term voor beleggen waarbij ook gevolgen voor mens, milieu en maatschappij meetellen. Groen beleggen wordt vaak gebruikt voor beleggingen in groene projecten. Voor sommige erkende groenfondsen kan een belastingvoordeel gelden. Een gewoon duurzaam fonds krijgt dat voordeel niet automatisch; de belastingregels kunnen veranderen.

Is duurzaam beleggen financieel interessant?

Dat kan, maar het rendement staat niet vast. Een duurzaam fonds kan goed passen als je vermogen wilt opbouwen en tegelijk bepaalde activiteiten wilt vermijden. Vergelijk daarbij niet alleen het verwachte rendement, maar ook de kosten, spreiding en duurzaamheidsregels.

Begin met je eigen grenzen en zoek daarna een fonds waarvan de beleggingen en selectie daarop aansluiten. Zo weet je beter wat jouw keuze voor duurzaam beleggen in de praktijk betekent.