Geen idee waar je geld naartoe gaat? Dan is een geldplan precies wat je nodig hebt. Met een geldplan breng je je inkomsten en uitgaven overzichtelijk in kaart, zodat je weet waar je staat en wat je kunt veranderen. Hoe je een geldplan opstelt, leer je in dit artikel stap voor stap.

Wat is een geldplan en waarom heb je het nodig?

Een geldplan is een overzicht van alles wat er financieel in jouw leven speelt. Je schrijft op hoeveel geld er binnenkomt, hoeveel je uitgeeft en waar dat geld precies naartoe gaat. Zo zie je in één oogopslag of je meer uitgeeft dan je verdient, of juist ruimte hebt om te sparen.

Veel mensen die geldzorgen hebben, weten niet precies hoe groot het probleem is. Een geldplan geeft duidelijkheid. En duidelijkheid is de eerste stap naar een oplossing. Het Nibud heeft bijvoorbeeld een online Geldplan Scheiden ontwikkeld, waarmee mensen inzicht krijgen in hun financiën vóór en na een scheiding. Dat laat zien hoe breed zo’n plan inzetbaar is: van dagelijks budgetbeheer tot grote levensgebeurtenissen.

Stap voor stap: hoe geldplan opstellen

Een geldplan maak je in een paar overzichtelijke stappen. Neem er de tijd voor en wees eerlijk over wat je uitgeeft. Hoe vollediger het plan, hoe beter het werkt.

• Stap 1: Zet je inkomsten op een rij. Denk aan salaris, uitkering, kinderbijslag, huurinkomsten of andere vaste bedragen die elke maand binnenkomen. Noteer het nettobedrag, dus wat er na belasting op je rekening staat.
• Stap 2: Breng je vaste lasten in kaart. Dit zijn kosten die elke maand hetzelfde zijn: huur of hypotheek, energie, internet, zorgverzekering, abonnementen. Schrijf alles op, ook kleine maandelijkse bedragen.
• Stap 3: Noteer je variabele uitgaven. Dit zijn kosten die per maand kunnen verschillen, zoals boodschappen, kleding, benzine, uit eten gaan en hobby’s. Bekijk je bankafschriften van de afgelopen twee of drie maanden om een eerlijk gemiddelde te berekenen.
• Stap 4: Vergelijk inkomsten met uitgaven. Trek alle uitgaven af van je inkomsten. Is er geld over? Dan kun je sparen of een buffer opbouwen. Geef je meer uit dan er binnenkomt? Dan weet je waar je aan moet werken.
• Stap 5: Stel doelen en maak keuzes. Bepaal wat je met je geld wilt. Wil je schulden aflossen, sparen voor een vakantie of een buffer aanleggen? Door concrete doelen te stellen, weet je waarop je moet bezuinigen of wat je anders kunt organiseren.
• Stap 6: Schrijf je plan op en houd het bij. Een plan dat alleen in je hoofd zit, werkt minder goed. Schrijf het op, in een schrift, een spreadsheet of via een app. Controleer elke maand of je je plan hebt gevolgd.

Welke hulpmiddelen kun je gebruiken?

Je hoeft een geldplan niet helemaal zelf te bedenken. Er zijn handige tools beschikbaar. Het Nibud biedt meerdere online geldplannen aan, onder andere voor mensen die gaan scheiden of grootouders die willen sparen voor de studie van een kleinkind. Ook gemeenten helpen soms mee: zo heeft gemeente Land van Cuijk een eigen pagina over het maken van een geldplan voor mensen met geldzorgen.

Wil je liever zelf aan de slag? Een eenvoudige spreadsheet in Excel of Google Sheets werkt prima. Maak kolommen voor inkomsten, vaste lasten en variabele uitgaven. Sommige bankapps laten ook automatisch zien waarvoor je geld uitgeeft, wat het invullen makkelijker maakt.

Waar gaat het vaak mis?

Een veelgemaakte fout is dat mensen vergeten rekening te houden met onregelmatige uitgaven. Denk aan de auto-apk, een verjaardag, schoolspullen of een kapotte wasmachine. Dit soort kosten komt niet elke maand voor, maar wel elk jaar. Reken ze samen op jaarbasis en deel dat door twaalf. Zo weet je hoeveel je maandelijks opzij moet zetten.

Een andere valkuil is te optimistisch zijn over wat je uitgeeft. Kijk altijd naar echte afschriften, niet naar wat je denkt dat je uitgeeft. De werkelijkheid is vaak verrassend.

Hoe houd je een geldplan vol?

Een geldplan werkt alleen als je het bijhoudt. Plan één moment per maand, bijvoorbeeld op de eerste of de laatste dag van de maand, om je uitgaven te bekijken. Vergelijk ze met je plan en pas zo nodig bij. Kleine aanpassingen zijn normaal en geen reden om het plan los te laten.

Beloon jezelf ook als het goed gaat. Ben je een maand binnen budget gebleven? Unnek jezelf dan iets kleins. Dat houdt de motivatie hoog.

Een goed geldplan begint vandaag

Je hoeft niet te wachten op het perfecte moment. Pak nu je bankafschriften erbij en begin met stap één. Zelfs een onvolledig plan geeft meer inzicht dan helemaal geen plan. Hoe eerder je begint, hoe eerder je controle krijgt over je eigen financiën.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het om een geldplan op te stellen?
Het opstellen van een eerste geldplan kost meestal één tot twee uur. Je hebt je bankafschriften nodig van de afgelopen twee of drie maanden. Daarna kost het bijhouden per maand maar een kwartier.

Moet ik een geldplan ook maken als ik geen schulden heb?
Ja, een geldplan is niet alleen voor mensen met schulden. Ook als je financiën er goed uitzien, helpt een geldplan om overzicht te houden, slimmer te sparen en onverwachte uitgaven op te vangen.

Wat is het verschil tussen een geldplan en een budget?
Een budget is het maximale bedrag dat je aan iets wilt uitgeven. Een geldplan is breder: daarin staan al je inkomsten, uitgaven én doelen. Een budget is dus een onderdeel van een geldplan.

Kan ik gratis hulp krijgen bij het opstellen van een geldplan?
Ja, gratis hulp is beschikbaar. Gemeenten bieden vaak budgetcoaching of schuldhulpverlening aan. Ook het Nibud heeft gratis online tools waarmee je zelf een geldplan kunt maken. Neem bij twijfel contact op met jouw gemeente.

Hoe vaak moet ik mijn geldplan aanpassen?
Pas je geldplan aan als er iets in je leven verandert, zoals een ander inkomen, een verhuizing of een nieuwe vaste uitgave. Controleer het plan daarnaast minstens één keer per jaar om te kijken of alles nog klopt.