Als zzp’er bouw je niet automatisch pensioen op via een werkgever of pensioenfonds. Je hebt wel recht op AOW, maar dat is voor de meeste mensen niet genoeg om later comfortabel van te leven. Hoe pensioen opbouwen als zzp’er precies werkt, en welke opties je hebt, lees je hier.

De basis: AOW als startpunt

Elke zzp’er in Nederland bouwt AOW op, net als mensen in loondienst. AOW is een basispensioen van de overheid dat je ontvangt vanaf je AOW-leeftijd. Hoe lang je in Nederland hebt gewoond en gewerkt, bepaalt hoe hoog jouw AOW is. Voor de meeste zzp’ers is de AOW-uitkering een startpunt, geen eindpunt. De uitkering dekt lang niet altijd je vaste lasten en levensstandaard.

Heb je jaren in loondienst gewerkt voordat je zzp’er werd? Dan heb je in die periode pensioen opgebouwd bij een pensioenfonds of via je werkgever. Dat pensioen blijft staan en wordt uitbetaald zodra je de pensioenleeftijd bereikt. Als je recent bent overgestapt naar zzp, kun je in sommige gevallen vrijwillig bij je oude pensioenfonds blijven deelnemen. Hiervoor geldt dat je dit binnen 9 maanden na het einde van je oude baan aangeeft, en dat de regeling dan ingaat binnen 15 maanden nadat je stopte bij je werkgever.

Hoe pensioen opbouwen als zzp’er: de drie hoofdopties

Buiten de AOW heb je als zzp’er zelf de keuze hoe je aanvullend pensioen opbouwt. Er zijn drie veelgebruikte manieren.

• Banksparen: Je zet geld apart op een geblokkeerde spaarrekening of beleggingsrekening. Dit geld is pas beschikbaar als je met pensioen gaat. Het grote voordeel is dat je de inleg mag aftrekken van je belastbaar inkomen, mits je ruimte hebt in je jaarruimte of reserveringsruimte. Dit heet lijfrentebanksparen.
• Lijfrenteverzekering: Je sluit een verzekering af waarbij je premie betaalt en later een maandelijkse uitkering ontvangt. Ook hier geldt dat de premie onder voorwaarden fiscaal aftrekbaar is. Je legt het bedrag en de looptijd vast bij een verzekeraar.
• Vrij sparen of beleggen: Je zet geld apart op een gewone spaarrekening of belegt het zelf. Dit geeft de meeste vrijheid, maar je profiteert niet van belastingvoordeel zoals bij banksparen of een lijfrenteverzekering. Wel kun je je geld altijd opnemen als dat nodig is.

Wat is jaarruimte en hoe gebruik je die?

Als je fiscaal voordelig pensioen wilt opbouwen, is de jaarruimte een belangrijk begrip. De jaarruimte is het bedrag dat je jaarlijks mag inleggen in een lijfrente of bankspaarproduct en mag aftrekken van je belastbaar inkomen. De exacte hoogte hangt af van je inkomen uit het voorgaande jaar en eventuele al opgebouwde pensioenaanspraken. De Belastingdienst heeft een rekenhulp om je jaarruimte te berekenen.

Heb je in eerdere jaren niet de maximale jaarruimte benut? Dan kun je die ongebruikte ruimte inhalen via de reserveringsruimte. Zo kun je als je het financieel beter gaat alsnog een groter bedrag inleggen en aftrekken.

Verplicht pensioen via een bedrijfstakpensioenfonds?

In sommige sectoren ben je als zzp’er verplicht aangesloten bij een bedrijfstakpensioenfonds. Dit geldt niet voor alle zzp’ers, maar voor bepaalde beroepsgroepen, zoals schilders of mensen in de bouw. Controleer of jouw sector een verplicht pensioenfonds heeft. Als dat zo is, moet je hieraan meebetalen, ook als zzp’er.

Praktische checklist: zo begin je

• Controleer hoeveel AOW je opbouwt via Mijn Overheid of de website van de SVB.
• Kijk of je eerder pensioen hebt opgebouwd via een werkgever. Dit vind je op mijnpensioenoverzicht.nl.
• Bereken je jaarruimte via de rekenhulp van de Belastingdienst.
• Vergelijk banksparen en een lijfrenteverzekering als je gebruik wilt maken van belastingvoordeel.
• Bepaal hoeveel je maandelijks opzij kunt zetten, ook in mindere maanden.
• Stel een automatische overboeking in zodat je het niet vergeet.
• Controleer elk jaar opnieuw je jaarruimte en pas je inleg aan als je inkomen verandert.

Hoeveel moet je maandelijks opzijzetten?

Een vaste vuistregel is dat je als zzp’er naar schatting rond de 10 tot 20 procent van je bruto inkomen reserveert voor later. Dit hangt sterk af van je leeftijd, je gewenste levensstandaard en of je al pensioen hebt opgebouwd. Begin je vroeg, dan heb je meer tijd en hoef je maandelijks minder opzij te zetten. Begin je later, dan is een hoger percentage verstandig. Laat je hierover adviseren door een financieel adviseur als je twijfelt over het juiste bedrag voor jouw situatie.

Nu beginnen loont

Pensioen opbouwen als zzp’er vraagt discipline, maar het is goed te doen. De combinatie van AOW en een eigen aanvullende regeling geeft je later financiële zekerheid. Begin zo vroeg mogelijk, ook als het bedrag in het begin klein is. Elke euro die je nu opzijzet, werkt voor je in de toekomst.

Veelgestelde vragen

Moet ik als zzp’er verplicht pensioen opbouwen?
Als zzp’er ben je in de meeste gevallen niet verplicht om aanvullend pensioen op te bouwen. Je hebt wel recht op AOW. In sommige sectoren, zoals de bouw of schildersbranche, geldt een verplichte aansluiting bij een bedrijfstakpensioenfonds. Check dit voor jouw sector.

Kan ik als zzp’er meedoen aan het pensioenfonds van mijn vorige werkgever?
Ja, dat kan in sommige gevallen. Je moet dit binnen 9 maanden na het einde van je dienstverband aanvragen, en de pensioenregeling moet dan ingaan binnen 15 maanden nadat je stopte bij je oude werkgever. Niet elk pensioenfonds biedt deze mogelijkheid aan, dus informeer dit na bij je vorige fonds.

Is banksparen of een lijfrenteverzekering beter voor een zzp’er?
Beide opties geven fiscaal voordeel als je inlegt binnen je jaarruimte. Banksparen is vaak transparanter en flexibeler in looptijd. Een lijfrenteverzekering kan extra zekerheid bieden, bijvoorbeeld bij overlijden. Welke het beste bij je past, hangt af van je persoonlijke situatie en voorkeur.

Wat gebeurt er met mijn eerder opgebouwde pensioen als ik zzp’er word?
Pensioen dat je hebt opgebouwd in loondienst blijft staan. Je kunt dit terugvinden op mijnpensioenoverzicht.nl. Dit pensioen wordt uitbetaald zodra je de pensioenleeftijd bereikt, ongeacht of je daarna als zzp’er hebt gewerkt.